Fiyatı uçar, yerinde durmaz!

Türkiye'de artık bir ürünün fiyatı artınca kimse şaşırmıyor. Şaşırılan şey, fiyatların neden arttığını kimsenin tatmin edici şekilde açıklayamaması..

Çünkü mesele sadece tavuk değil; mesele vatandaşın cebine uzanan görünmez ellerin olup olmadığıdır.

Yıllardır kırmızı et fiyatlarındaki artışın ardından vatandaşın sığındığı son limandı beyaz et.. Şimdi o liman da fırtınalı. Markete giren vatandaş, birkaç ay önce aldığı ürünün etiketine baktığında yeni fiyatı görünce dönüp ikinci kez kontrol etme ihtiyacı hissediyor. Çünkü artışlar artık mantığın sınırlarını zorluyor.

Sektör temsilcileri her zamanki gerekçeleri sıralıyor..Yem maliyetleri, enerji giderleri, lojistik harcamalar, kur baskısı... Hiç şüphesiz bunların hepsi önemli.  Ancak vatandaşın sormakta haklı olduğu bir soru var..Maliyetler artarken fiyatlar roket gibi yükseliyor da, maliyetler düştüğünde neden aynı hızla gerilemiyor?

Eğer piyasada gerçek rekabet varsa, şirketler tüketiciyi kazanmak için fiyat düşürür. Eğer tüm oyuncular benzer zamanlarda benzer oranlarda zam yapıyorsa, kamuoyunun şüphelenmesi son derece doğaldır. Vatandaşın görevi sorgulamak, devletin görevi ise bu sorgulamanın cevabını ortaya çıkarmaktır.

Bugün beyaz et sektörü birkaç büyük oyuncunun hakimiyetinde bulunuyor. Böyle bir yapıda fiyatların nasıl oluştuğu yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda kamusal bir meseledir. Çünkü sofradaki tavuk artık lüks tüketim değil, milyonlarca ailenin temel protein kaynağıdır.

Asıl düşündürücü olan ise denetim mekanizmalarının çoğu zaman fiyatlar kontrolden çıktıktan sonra devreye girmesi.. Vatandaş aylarca yüksek fiyat ödedikten sonra soruşturma açılması, yangın bittikten sonra itfaiyenin gelmesine benziyor. Oysa rekabet kurumlarının görevi yalnızca ihlalleri cezalandırmak değil, piyasada caydırıcılığı sürekli canlı tutmaktır.

Türkiye'de ekonomik kriz rakamlardan önce mutfakta hissedilir. İnsanlar enflasyonu istatistik tablolarından değil, market fişlerinden okur. Beyaz et fiyatları da işte bu yüzden sadece bir sektör meselesi değildir. Bu konu, milyonlarca insanın geçim mücadelesinin tam ortasındadır.

Şimdi şu sorunun cevabını  bekliyoruz..

Tavuğun fiyatı gerçekten maliyetlerden mi yükseldi, yoksa birileri vatandaşın mecburiyetini fırsata mı çevirdi?